Ateş, ısıtılmış
cisimler veya sıvılar, güneş, elektrik, kimyasal maddeler ve
benzeri nedenler yanıklara neden olur.
Yanıklar, cilde ve
vücut dokularına yaptıkları zarara göre başlıca üç
sınıfa ayrılırlar
- Birinci derece
yanık: Sadece üst deri hasar görmüştür.
- İkinci derece
yanık: Derinin ikinci tabakası hasar görmüştür.
- Üçüncü
derece yanık: Deri altı dokusu ve kas sinir gibi
dokular hasar görmüştür.
Yanıklara uygulanacak
ilk yardım ve tedavi için yanığın derecelendirilmesi
önemlidir.
Birinci derece
yanıklar:
Cildin sadece üst tabakasının yandığı en hafif
yanıklardır. Cilt şiş ve kızarıktır. Ellerin, ayakların,
yüzün, kasıkların, kaba etlerin önemli bir bölümü veya
ana eklemlerden biri yanmadıkça hafif yanık olarak kabul
edilmelidir.
İkinci derece
yanıklar:
Cildin ikinci tabakasının da yandığı durumdur. Ciltteki
kızarıklık daha fazladır, beneklenme ve su toplama, şiddetli
acı da bulunur. İkinci derece yanık olan alanın genişliği 5
m.den daha geniş değilse ve birinci derece yanıkta belirtilen
bölgeler yanmamışsa hafif yanık olarak kabul edilir.
Üçüncü derece
yanıklar:
Cildin alt kısmına ulaşmış yanıklardır. Yağ, kas sinir,
kiriş ve hatta kemik dokusunda yanıklar olabilir. Ağır yanık
olarak kabul edilir.
Hafif
Yanıklarda İlk Yardım
- Cilt
yarılmamışsa serin suyun altında tutun veya serin bir
suya batırın, 3 ila 5 dakika kadar tutun. (Eğer çevre
çok soğuk ise, donma tehlikesi nedeniyle su uygulaması
yapmayın.)
- Yanık kısmı,
varsa steril bir bezle yoksa temiz bir bezle sarın
- Ağrı kesici bir
ilaç verin
- El, ayak, yüz,
kaba etlerin önemli bir kısmı ya da ana eklemlerden
biri yanmışsa ya da ikinci derece yanık alanı 5
cm.den daha genişse ağır yanıklardaki ilk yardım
kurallarını uygulayın.
Ağır
Yanıklarda İlk Yardım
- Yanığa neden olan
şeyin söndüğünden ya da uzaklaştırıldığından
emin olun. Eğer giysileri alev almışsa koşmasına
izin vermeyin, suyla ya da bir battaniyeye tümüyle
sararak söndürün. Eğer üzerindeki giysiler köz
halinde değilse, yanık giysileri çıkartmaya
çalışmayın.
- Yaralının nefes
alıp almadığını ve kalbinin atıp atmadığını
kontrol edin. Nefes alması durmuşsa , 'solunum
durmuşsa' bölümündeki kuralları, kalbi atmıyorsa,
'kalp durmuşsa' bölümündeki kuralları uygulayın.
- Solunumla ilgili bir sorunu yoksa, yanık
bölgenin üzerine serin ve nemli bir steril gazlı bez
ya da temiz bir bez örtün. Havlu ya da battaniye gibi
emici bir kumaş örtmeyin, merhem sürmeyin, su
toplamış kısımları patlatmayın.
- Yaralıyı sakin
bir yerde yatırıp acil tıbbi yardım gelmesini bekleyin.
Elektrik
Yanıkları
Elektrik yanıklarında
ciltte görünen yanık alanının boyutu hiç önemli değildir.
Çok küçük bir alan da olsa vücuda giren elektrik iç
organlarda hasar yaratmış olabilir. Ayrıca kalbi etkileyerek
ritim bozuklukları hatta kalp durmasına yol açabilir.
Elektrik çarpması
sırasına aşırı derecede kasılan kaslar ya da elektriğin
kişiyi fırlatması ya da düşürmesi sırasında kemik
kırıkları kas yırtılmaları gibi durumlar ortaya çıkmış
olabilir.
Kalp atışı, solunum
açısından kontrol ettikten sonra bunlarla ilgili bir sorun
varsa onun ilk yardımı yapılır, yoksa hastayı sakin bir
yerde yatırarak acil tıbbi yardım gelmesi beklenir.
Kimyasal
Madde Yanıkları
- Yanığa neden olan
kimyasal madde sönmemiş kireçse, yumuşak bir fırça
ile kireçlerin iyice temizlenmesini sağlayın
- Bol su ile en az 20
dakika süreyle yıkayarak kimyasal maddenin iyice
uzaklaşmasını sağlayın.
- Solunumu yoksa
yapay solunum yapın, baygın rengi soluk solunumu
yüzeysel ise şok tedavisi uygulayın.
- Kimyasal madde
bulaşmış giysileri çıkarın.
- Yanık bölgesini
kuru ve steril bir gazlı bezle ya da temiz bir bezle
sarın.
- Yanık ikinci
derece yanık özellikleri taşıyor ve genişliği 5
cm.yi geçiyorsa ya da el, yüz, ayak, kasık, kaba et ya
da ana eklemler gibi bir yerdeyse acil tıbbi yardım
çağırın.
- Kimyasal madde
göze gelmişse gözleri akar su altında en az 20 dakika
yıkayın, göz kapağını kapatmasını sağlayıp
nemli bir bezle örtün ve tıbbi yardım çağırın.


ANA
SAYFA
ŞOKTA
VE KOMADA İLKYARDIM