Ani olarak meydana gelen,kasıt
olmayan,önlenebilen,çoğunluğu İNSANLAR tarafından
yapılan;
ölüm,yaralanma veya maddi
hasarlarla sonuçlanan olay KAZA’dır.
Kasıt unsuru
olmaksızın;sebebi tamamen DOĞA KAYNAKLI OLAYLAR
olan,kazalara göre daha çok hasara (maddi-manevi) neden
olan olay FELAKET’tir.
Kazaların sebebi İNSANLAR
iken,felaketlerin sebebi DOĞA KAYNAKLI OLAYLAR’dır.
Ülkemizde ölüm oranlarının
en yüksek olduğu kaza türü,TRAFİK KAZASI’dır.
KARAYOLU üzerinde hareket
halindeki en az bir aracın karıştığı
sonu;ölüm,yaralanma ve maddi hasarla biten olay TRAFİK
KAZASI’dır.
Trafik kazalarına en çok sebep
olan kesim;SÜRÜCÜLER’dir.
İnsanların kazalara sebep
olmalarının nedeni;KURALLARA UYMAMAK’tır.
Şehir içi trafik kazalarından
en çok etkilenen yaya grupları;YAŞLILAR ve
ÇOCUKLAR’dır.
Ani olarak hastalanan veya
kazaya uğrayan kişiye OLAY YERİNDE ve TIBBİ
TEDAVİSİ yapılana kadar yapılan geçici müdahaleye
İLK YARDIM denir.
Basit ilk yardım kurallarını
öğrenen HERKES ilk yardımcı olabilir.
İlk yardımcını görevi ,OLAY
YERİNDE başlar ,kazazedeyi SAĞLIK PERSONELİNE teslim
edince biter.
İlk yardımın amacı ;HAYAT
KURTARMAKTIR.(ölümleri azaltmaktır.)
İlk yardımın öncelikli
hedefi;SOLUK YOLUNU AÇMAK-SOLUNUMU SAĞLAMAK, KALP
MASAJI ile duran kalbi çalıştırmak, KANAMALARI
durdurmaktır.(tabi ki bu işlemler;yerinde,zamanında ve
yeterince yapılmalıdır.)
SÜRÜCÜLER, trafik
kazalarında müdahale edecek İLK GRUP oldukları
için,İLK YARDIMI bilmek ve uygulamak ZORUNDADIRLAR.
Trafik kazalarında;gerekli ilk
yardım önlemlerini almayan sürücülere;PARA ve PUAN
cezası verilir.
Vücudun en küçük canlı
birimi HÜCRE’dir.
Hücreler birleşerek DOKULARI
oluşturur.
Dokular birleşerek ORGANLARI
oluşturur.
Organlar topluluğuna SİSTEM
denir.
A H D O S T
HÜCRE + DOKU +
ORGAN + SİSTEM
Hücreler etrafını
saran ZAR vasıtasıyla beslenir.
Kalp-Akciğer,GÖĞÜS
bölgesinde yer alır.
Mide-Karaciğer-Bağırsaklar
, KARIN bölgesinde yer alır.
İdrar
torbası,üregenital organlar,kalın
bağırsakların bir bölümü; KALÇA (leğen
boşluğu) bölgesinde yer alır.
Vücudun tüm
bölgelerinde faaliyet gösteren sistem ;
DOLAŞIM SİSTEMİDİR.
Akciğer-Gırtlak ,
SOLUNUM SİSTEMİNDE yer alır.
Kalp-Kan-Damar ,DOLAŞIM
SİSTEMİNDE yer alır.
Kemik-Kas
;HAREKET(iskelet)SİSTEMİNDE yer alır.
Omurga kanalında ve
kafatası boşluğunda; SİNİR SİSTEMİ
organları faaliyet gösterir.
GÖĞÜS vücut bölgesi
olarak değerlendirilir.
Kaza yerinde İLK ÖNCE
TRAFİK GÜVENLİK önlemleri alınır.(Kontak
kapatılır,reflektör konulur vs.)
Kaza yerine yalnız
başına ulaşan bir sürücü
,haberleşmeyi;KAZAZEDELERİN ÖLMELERİNİ
ENGELLEYECEK müdahalelerde bulunduktan sonra
yerine getirmelidir.
TAŞIMA(sevk),ilk
yardımın EN SON aşamasıdır.
İLK YARDIM
ÇANTASI;Motorlu bisiklet(A1),Motosiklet(A2),İş
makinaları(G) dışındaki tüm motorlu
araçlarda bulunması zorunludur.
İlk yardım çantası
malzeme miktarı;YOLCU TAŞIYAN ARAÇLARDA daha
fazla olmalıdır.
İlk yardım
çantasında ;TENTÜRDİYOT,OKSİJENLİ SU,YARA
–YANIK MERHEMİ,ALKOL bulunmaz .(4019 sy’lı
kanunla Emniyet Gn.Md.lüğünce çanta
içeriğinden çıkarılmıştır.)
Tentürdiyot direkt
olarak açık yaralar üzerine
sürülürse;DOKULARI ÖLDÜRÜR,TEDAVİYİ
UZATIR.
İlk yardım
çantasında bulunan AİRWAY (hava yolu hortumu)
kazazedenin SOLUK YOLUNU AÇIK TUTMAYA yarar.
Yetişkin kişiler
istirahat halinde iken dakikada 15-20 kez nefes
alır verirler.
Bebekler dakikada 25-35
arası nefes alır verirler.
Solunum durunca KANDAKİ
OKSİJEN ORANI DÜŞER.
Solunum durunca ilk
önce olumsuz yönde BEYİN
etkilenir.(Oksijensizliğe en az tahammülü olan
organ olduğu için)
Solunum durunca , İLK
3-5 dakika içinde SUNİ SOLUNUM YÖNTEMLERİYLE
girişimde bulunulmalıdır.
Solunum durunca
,GÖĞÜS HAREKETLERİ OLMAZ.
En etkili suni solunum
yöntemi;AĞIZDAN AĞIZA ‘dır.
Ağızdan ağıza suni
solunum yapılırken,kazazede SIRT ÜSTÜ
yatırılır.
Ağızdan ağıza suni
solunum yapılırken;ilk yardımcı kazazedenin
YAN TARAFINDA bulunur.
Ağızdan ağıza suni
solunum yapılırken,ilk önce SOLUK YOLUNU
AÇMAK İÇİN ÇENE GÖĞÜSTEN UZAKLAŞTIRILIR.
Kravat,Eşarp,Mendil
turnike malzemesi olarak kullanılabilir.
Sicim ,tel,kablo gibi
kesiklere sebep olan malzemeler TURNİKE OLARAK
KULLANILMAZ.
Turnike kolda DİRSEK
ile OMUZ arasına;bacakta DİZ ile KALÇA
arasına yapılır.
Turnike HER 20 DAKİKADA
bir,5-10 saniye gevşetilir.
ŞOK;organizma
canlılığının azalmamasıdır.(dolaşımdaki
kanın miktarı ve basıncı düşer.)
ŞOK’ta ölüm
sebebi;DOLAŞIM YETERSİZLİĞİNE BAĞLI OLARAK
ORGANLARIN YETERİNCE KANLA BESLENEMEMESİDİR.
ŞOKtaki kazazedenin
VÜCUT ISISI DÜŞER,NABIZ CILIZ VE ZAYIF,
SAYISINDA ARTMA VARDIR.
Şoka giren hastanın
ayakları, beyne kan gitmesine yardımcı olmak
için yukarıya kaldırılır,vücut ısısını
korumak için kazazedenin üstü örtülür,kusma
sonucu boğulmaması için kafa yan
çevirilir,buna ŞOK POZİSYONU denir.
BAYILMA:aniden beyne
giden kanın azalması sonucu oluşan kısa
süreli bilinç kaybıdır.
Bayılmada DUYU
ORGANLARI uyarılır,kazazede kendine gelinceye
kadar yeterli süre DİNLENDİRİLİR.
Kalp yetişkinlerde
dakikada 60-80; bebeklerde 100-120 kez
atar.(NABIZ)
Kalp durunca ilk önce
BEYİN etkilenir.
Kalp masajı İLK 3-5
dakika içinde yapılırsa etkili olabilir.
Kalp çalışmasının
en önemli belirtisi NABIZ’dır.(dakikada
60-80’dir)
Çalışan kalp üzerine
KALP MASAJI YAPILMAZ,KALP DURABİLİR.
Nabız en rahat BOYUNDAN
HİSSEDİLİR.
Kalp masaj yeri:
GÖĞÜS KEMİĞİ ALT UCUNUN 1/3’lük
KISMIDIR.
Kalp masajında kazazede
; SIRT ÜSTÜ,SERT ve DÜZ ZEMİNE YATIRILIR.
Kalp masajına en fazla
5 DAKİKA DEVAM EDİLİR.
Kalp masajında göğüs
kemiği 5-7 cm ESNETİLMELİDİR.
Kalp masajı yetişkinde
dakikada 60-80 kez, bebeklerde 100 kez yapılır.
Bir ilk yardımcı kalp
masajı ile suni solunumu aynı anda yaparsa : 15
kalp masaj 2 s. solunum yapmalıdır. (15/2),
İki yardımcı yaparsa : işlemler 5 kalp masaj
1 s.solunumdur.(5/1)
Kendiliğinden burnu
kanayan kişi oturtulur, baş öne eğilir, burun
sıkıştırılır, ense ve yüz soğuk su ile
yıkanır.
Trafik kazalarında en
fazla EZİK YARA (küt cisimlerle) görülür.
Açık bir yaralanmada
ilk önce varsa KANAMA ve ŞOK önlenir.
Yaralar sarılırken
birbirine yaklaştırılır ve yaralı bölge her
ZAMAN ÜSTTE kalır.
Batan cisimler
ÇIKARILMAZ etrafı hafifçe sarılır.
Baş yaralanmalarında
beyin hasarının en önemli belirtisi BULANTI
KUSMADIR.
Baş yaralanmalarında
kazazede SOLUK YOLU AÇIK TUTULARAK sevk edilir.
Baş yaralanmalarında
kulaktan kan geliyorsa : KAN AKAN KULAK ALTTA
KALIR.
Baş yaralanmalarında
,MASAJ YAPILMAZ-BAŞ SOĞUK, VÜCUT SICAK
TUTULUR.
Göğüs
yaralanmalarında öksürükle birlikte AĞIZ VE
BURUNDAN KÖPÜKLÜ KAN gelir.
Açık ve kapalı karın
yaralanmalarında ,SU VE SULU GIDA
VERİLMEZ.MASAJ YAPILMAZ.
Kapalı karın
yaralanmalarında KARIN DUVARI SERTLEŞMİŞTİR.
Yangın
söndürücü,MOTORLU
BİSİKLET(A1)MOTOSİKLET(A2) VE
TRAKTÖR(F)hariç diğer araçlarda mutlaka
bulunmalıdır.
Yangın
söndürücü,SÜRÜCÜLERİN YANINDA
olmalıdır.
En basit yanıklar
1.DERECE YANIKLARDIR.(İYİLEŞTİĞİNDE İZ
BIRAKMAZ.)
Yanık bölgesinde su
kesecikleri varsa ,2.DERECE YANIKTIR.
1.ve 2. Derece yanıklar
SADECE DERİDE oluşur.
En
derin(kötü)yanıklar 3.DERECE
YANIKLARDIR.(DERİN DOKU İZİ BIRAKIRLAR)
Yanıklar her zaman
SOĞUK TUTULMALIDIR.(Soğuk şişmeyi,yangıyı
ve ağrıyı önler.)
Yanıklarda
;YOĞURT,SALÇA,DİŞ MACUNU KESİNLİKLE
SÜRÜLMEZ,enfeksiyonlara sebep olur.
En fazla bağışlanan
DOKU;KAN-ORGAN İSE;BÖBREK’TİR.
OMURGA YARALANMASINDA
DUYU KAYBI (FELÇ) MEVCUTTUR.
Kemik dokusu
bütünlüğünün bozulmasına KIRIK denir.
Hareketli eklem
bölgelerinde görülen bağ yırtılması ve
eklemi oluşturan kemik uçlarının birbirinden
ayrılması ÇIKIK tır.
Hareketli eklem
yerlerindeki bağ zedelenmesi ve eklem
kapsülünün zarar görmesi BURKULMAdır.
Basit kırık,çıkık
ve burkulmalarda bu bölgeler;soğuk ve kalp
hizasından yukarıda tutulmalıdır.
Kırık kemik bulunan
uzuv atelle tespit edilir yani
ATELLENİR.(HAREKETSİZLİĞİ SAĞLANIR)
Kırıklar tespit
edilmezse yani ATELLENMEZSE,kırık kemiğin
keskin ucu YARA,FELÇ VE İÇ KANAMALARA sebep
olur.
Atel (tespit
tahtası)kırık bölgenin hareketini önlemeye
yarayan DÜZ NESNEDİR.
Köprücük kemiği
kırıklarında üçgen sargı bezi ile omuz
bölgesinin hareketi önlenir.
Üst taraf kemiği
kırılmalarında
(köprücük,göğüs,kaburga,kol ve
önkol)kazazede oturuş pozisyonunda taşınır.
Kırık,DİZ İLE KALÇA
arasında ise;ATEL,TOPUKTAN KOLTUK ALTINA kadar
yapılır.
Kırık,DİZ İLE AYAK
arasında ise;ATEL;TOPUKTAN KALÇAYA kadar
olmalıdır.
Acil servis telefon
numarası 112 dir.
Kaza yeri
haberleşmesinde mesaj;KISA VE ÖZ olmalıdır.
Solunum zorluğu
olanlar,kanama geçirenler,şok ve koma tehdidi
altında olanlar,kalp durması halleri
olanlar,beyin kanamalı olanlar; BİRİNCİ
DERECEDEN ÖNCELİKLİ taşınır.
Kırık,çıkık,burkulması
olanlar ve ölüler EN SON taşınır.
Solunum zorlukları
olanlar, SABİT YAN YATIŞ pozisyonunda
taşınır.
Bayılanlar , kusanlar ,
“ “ “ “ “
Gaz ile zehirlenenler,
“ “ “ “ “
Göğüs
yarası olanlar,
köprücük,göğüs,kaburga
,kol ve önkol kırıkları olanlar ;
OTURUŞ YADA YARI OTURUŞ poz.
taşınır.
Kalça,bacak,ayak
ve omurga kırıkları olanlar;
SIRT ÜSTÜ YATIŞ pozisyonunda
taşınır.
Şok
ve koma halinde olanlar; ŞOK
pozisyonunda taşınır.
Açık
karın yarası olanlar; SIRT
ÜSTÜ ve YARANIN VÜCÜT
EKSENİNE GÖRE YÖNÜ
gözetilir.
Yaralılar
sedye ile AYAKLARI ÖNDE olacak şekilde
taşınır.
Ambulansa
binerken BAŞ ÖNDE olmalıdır.
Yaralı
taşınan SEDYE MERDİVENLERDEN
İNDİRİLİRKENDE ÇIKARTILIRKENDE BAŞ DAİMA
YUKARIDA olmalıdır.
Egzost gazı
zehirlenmesi SOLUNUM YOLUYLA olur.
Zehirli gaza
maruz kalan ve yetersiz soluyan HASTA TEMİZ
HAVAYA ÇIKARILIR.
Zehirlenmelerde
yoğurt yedirmenin faydası yoktur.
Yılan yada
akrebin soktuğu uzuv KALP SEVİYESİNİN ALTINDA
tutulmalıdır.
Güneş çarpan
kişinin yükselen BEDEN ISISI YAVAŞCA
DÜŞÜRÜLÜR VE TUZLU AYRAN İÇİRİLİR.
Donan kişinin
vücut ısısı yavaşca yükseltilir ve
uyutulmaz,alkol verilmez donmuş kısımlara asla
sert ve hızlı masaj yapılmaz,ılık ortamda
yumuşak masaj yapılır.
Tek gözü
görmeyenlere,renk körü olanlara ve tavuk
karası(gece körlüğü) olanlara sürücü
belgesi verilmez.
İşitme
cihazı kullanmak zorunda olanlar sadece;B ÖZEL
VE F SINIFI belge alabilir.
Ortopedik
özürlüler H SINIFI belge ile araç
kullanırlar.
Sadece ;B
SINIFI ÖZEL ARAÇ KULLANICILARI 0,50 PROMİLE
kadar alkol alabilirler.
